Osman Shah’s Mosque – Το τζαμί του Οσμάν Σαχ

Since the last couple of months have not been worth any reference or remembrance(!) I often cast negative thoughts aside by returning to my September days in Trikala, Thessaly (you can take a glimpse in a previous post of the little fellas I befriended during my daily walks by the river).

Here’s what lies at the end of the newly laid-out riverside pathway:

The Koursoum Mosque (Osman Shah’s Mosque)

The “Mosque awakens the memories of another historical era and brings to the minds of visitors images from the civilization of the East. It is situated after the entrance to the town and to the south, on the Karditsa side. Tradition has it that Prince Osman Shah, the son of Sultan Suleiman (1520-1566), arrived in Trikala, hunted and sick. Because he was healed in Trikala, he built the Mosque in memory of being saved. The Mosque was built in the mid-16th century by the renowned architect Sinan Pasha (1490–1588), of Greek origin. The Koursoum Mosque is a characteristic monument of eastern architecture and stands out for its grand dome, which is semicircular and covered with lead; thus its name (koursoum=lead).”

[Excerpt quoted from the official portal of the Municipality of Trikala, where you can read more about the Mosque and browse info on the entire area.]

Μιας και οι τελευταίοι μήνες αποδείχθηκαν περιπετειώδεις μεν αλλά ουδόλως αξιομνημόνευτοι, το μυαλό μου συχνά γυρνάει σε έναν άλλο αγαπημένο μήνα (εκτός του Δεκεμβρίου), τον Σεπτέμβρη και μάλιστα στον τελευταίο που τον περάσαμε στα Τρίκαλα. Τα πρωινά ήταν υπέροχα, ο καιρός τέλειος και οι διαδρομές δίπλα στον Ληθαίο, τον παραπόταμο του Πηνειού που διασχίζει την πόλη και στον οποίο λέγεται πως γεννήθηκε ο Ασκληπιός, ήταν ο καλύτερος τρόπος για να ξεκινήσω τη μέρα μου. Η μέρα που επισκέφθηκα το Κουρσούμ Τζαμί (στις αρχές της πόλης, κοντά στις όχθες του Ληθαίου) ήταν καθημερινή, ήμουν μόνη κι ένας ευγενέστατος αρχαιολόγος, επιβλέπων της έκθεσης, με ξενάγησε δωρεάν και μου μίλησε για το τζαμί, τα ευρήματα της έκθεσης και τα σχέδια για την αποκατάσταση του χώρου των Οθωμανικών Λουτρών στο παραπλήσιο κτήριο των παλαιών φυλακών. Το τζαμί υπάγεται πλέον στο υπουργείο πολιτισμού −παλαιότερα το διαχειριζόταν ο δήμος− και φιλοξενεί μόνιμη έκθεση με ευρήματα από αρχαιολογικές ανασκαφές της ευρύτερης περιοχής.

The Mosque currently operates under the supervision of the Ministry of Culture and features a permanent exhibition showcasing archaeological artifacts from recent excavations throughout the entire region. Here are some interesting pieces:

Pipes like these (of Eastern origin) came in three pieces: the bowl, [lu-las] in Greek, a long wooden stem made from cherry, jasmine, lemon, or orange tree branches, which flavored the tobacco, and a mouthpiece called [e-ma-mes].

Το Μιχράμπ – The Mihrab:

Η ημικυκλική εσοχή που υπάρχει στο τείχος ενός ισλαμικού τεμένους η οποία υποδεικνύει την κίμπλα, δηλαδή την κατεύθυνση προς την Κάαμπα στη Μέκκα στην οποία στρέφονται οι Μουσουλμάνοι κατά τη διάρκεια της προσευχής. Εδώ βλέπουμε το Μιχράμπ στο εσωτερικό του τζαμιού αλλά υπάρχει και στον εξωτερικό τοίχο, κοντά στην είσοδο (παρακάτω).

A semicircular niche in the wall of a mosque indicates the “qibla,” meaning the direction of the Kaaba in Mecca and, hence, the direction that Muslims face when praying. This is the interior qibla wall—there is another Mihrab on the exterior wall of the Koursoum Mosque, near the entrance, which I will show you further below.

Τα σημαδάκια που είναι ευδιάκριτα μέσα σε αρκετά κεραμικά σκεύη  οφείλονται στους τριποδίσκους ψησίματος, τις μικρές πήλινες βάσεις, που χρησιμοποιούνταν για να στοιβάξουν τα σκεύη το ένα μέσα στο άλλο (χωρίς αυτά να κολλάνε μεταξύ τους) εξασφαλίζοντας έτσι περισσότερο χώρο στον κλίβανο ανά φούρνισμα!

Oh, and did you notice these strange marks at the bottom of some of the dishes?…

This is how they happened:

Small, clay Tripod Stilts were used to stack pots vertically on top of each other (preventing glazed surfaces from sticking together and facilitating the circulation of hot air from the fire chamber), thus maximizing the space utility of the kilns.

Δύο πολύ στενά κλιμακοστάσια στα δεξιά & αριστερά της εισόδου, οδηγούν σε εξώστη ο οποίος αποτελούσε ξεχωριστό χώρο προσευχής για τις γυναίκες, που δεν επιτρεπόταν να προσεύχονται στον ίδιο χώρο με τους άντρες (σαν το δικό μας γυναικωνίτη).

Much like the zenana or the Greek [yenaikonites], the women’s section in Greek Orthodox churches, this remarkably steep staircase on the right-hand side of the entrance leads to a loft intended for use by women only. There is also a left-hand side staircase leading to the same loft that hasn’t been restored.

Στο συγκρότημα των πρώην ποινικών φυλακών Τρικάλων (πολύ κοντά στο Τζαμί) ανακαλύφθηκε πρόσφατα −μόλις το 2011− το αρχαίο Τούρκικο Λουτρό για το οποίο υπήρχαν μαρτυρίες/αφηγήσεις περιηγητών από τον 17ο & 19ο αιώνα. Η 19η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων έχει αναλάβει την αποκατάστασή του και γίνονται προσπάθειες για να ανοίξει ο χώρος σύντομα για τους επισκέπτες (τότε −τον Σεπτέμβριο− προσδοκούσαν να λειτουργήσει το αργότερο μέχρι το καλοκαίρι).

Very close to the Koursoum Mosque lie the buildings of the city’s old prison! Although the prison was relocated several decades ago, the main building remained unused for years until a very recent excavation (2011) revealed that it rests upon the ruins of an old Turkish Bath associated with the greater Mosque area. It is currently under reconstruction and will hopefully be accessible to the public soon.

Σας αφήνω, με μερικές τελευταίες εικόνες από τον Ληθαίο & ένα ηλιοβασίλεμα πάνω από τον Θεσσαλικό κάμπο.

Last, but not least, the luscious banks of river Litheos: 

…and a sunset over Thessaly’s cotton fields!

*images by Athina D. Pantazatou for Kicking Back the Pebbles

Do scroll back to the top, to the exhibition pieces, and let me know which is your favorite artifact. Mine are the dice & pipe bowl, for sure… yeah I know, prone to smoking and gambling I am!

Ποιο είναι το αγαπημένο σας κομμάτι; Έμενα το ζάρι & ο λουλάς…  Α, και το μικρό λυχνάρι φυσικά! Κι επειδή, σαν τον Σεπτέμβριο η εποχή που διανύουμε είναι ιδανική για βόλτες, αν βρεθείτε προς Θεσσαλία μεριά μη χάσετε τα Τρίκαλα με τίποτα!

Ο χάρτης είναι από έκδοση του Υπουργείου Παιδείας & Θρησκευμάτων, Πολιτισμού & Αθλητισμού, της Γενικής Γραμματείας Πολιτισμού και της 19ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων με τίτλο «Το Κουρσούμ Τζαμί & το Χαμάμ της πόλης των Τρικάλων».